دوست دارم، خیلی زیاد!

پارادوکس میان خانواده ها

آرمین حسنی راد -  “دایره زنگی” که در زمره فیلم‏های اجتماعی - طنز قرار می‏گیرد پیرامون مسائل و مشکلات چندین خانواده که در یک آپارتمان در شمال شهر زندگی می‏کنند شکل می‏گیرد. عمده این مشکلات، پیرامون برخوردهای مختلف خانواده‏های ساکن در آپارتمان بر سر وسیله‏ای سرگرم کننده یا شاید مخرب به نام « ماهواره » صورت می‏پذیرد. نام این فیلم بسیار هوشمندانه انتخاب شده و با مضمون فیلم تطابق کامل دارد و در لحظه‏ای که تماشاگر رابطه میان نام و مضمون فیلم را درک می‏کند، در همان دقایق ابتدایی فیلم اعتمادی نسبی در وی پدید می‏آورد.

از نقاط قوت این فیلم می‏توان به بهره‏گیری از بازیگران حرفه‏ای سینمای ایران از جمله باران کوثری، امین حیایی، محمدرضا شریفی‏نیا و در پایان مهران مدیری اشاره کرد که با ایفای نقش در "دایره زنگی" قدرت و استعداد ذاتی خود در بازیگری را به رخ همگان کشیدند.

سبک بازی مهران مدیری و محمدرضا شریفی‏نیا در این فیلم به عنوان دو همسایه که ارتباط خانوادگی نزدیکی با یکدیگر دارند در بخش‏های مختلف برای تماشاگر لذت بخش است که از جمله آنها می‏توان به همراهی این دو بازیگر در هنگام پخش فیلم کوتاهی که خسرو (نیما شاهرخ‏شاهی) ساخته بود اشاره کرد. اینجاست که باید به نویسنده و کارگردان این فیلم تبریک گفت که این چنین سلیقه تماشاگران خود را می‏شناسند که به خلق چنین قسمت‏هایی در این فیلم پرداخته اند.

"دایره زنگی" فیلمی نیست که با لودگی و با توسل به هر عاملی، زمینه خنده تماشاگر را فراهم کند. بلکه با طنزی نو که در گذشته سینمای ایران کمتر به چشم می‏خورد و با استفاده از روابط اجتماعی و گروه گرایانه افراد ساکن در یک آپارتمان به خلق صحنه‏های خنده‏داری می‏پردازد که مطابق میل تماشاگران است.

 باران کوثری (شیرین) در این فیلم باز هم نشان داد که پتانسیل تبدیل شدن به یک سوپر استار در سینمای ایران را دارد و می‏تواند به خوبی به عنوان یک بازیگر اصلی یا مکمل ایفای نقش کند. از نکته‏های تحسین برانگیز "دایره زنگی" تحلیل استفاده از ماهواره در خانواده‏های مختلف است و دلایل هر خانواده را برای پذیرش یا عدم پذیرش آن مطرح می‏کند. همین عامل است که بعد اجتماعی این فیلم سینمایی را جان می‏بخشد و تعامل میان بازیگران حول محور استفاده از ماهواره و نصب دایره زنگی (دیش) را مهیج می‏سازد.

در قسمت‏هایی از فیلم، ماهواره در خانواده مهران مدیری به عنوان یک ارزش محسوب می‏شود و عاملی است که سبب می شود پدر مهران مدیری (سرهنگ) در خانه بماند و به تماشای شبکه‏های سیاسی ماهواره بپردازد.

اما در طرفی دیگر امین حیایی و همسرش چهره‏ای منفور را از ماهواره در ذهن فرزند خود می‏پرورانند که در ادامه حول داستان‏هایی که شکل می گیرد همسر امین حیایی مجبور می شود تا یک دستگاه رسیور را برای مراسم پاتختی به عنوان کادو به عروس هدیه کند. این چنین است که در نظر فرزند خانواده یک پارادوکس شکل می‏گیرد و با بیان یکسری مسائل توسط آن دختربچه صحنه‏های طنز جذابی خلق می گردد. چنین پارادوکس‏هایی نیز در دیگر قسمت‏های فیلم از جمله نگاهی سطحی به مسئله زن‏های خراب باز هم تکرار می‏شود تا علاوه بر خنده حاصل از تناقض‏های میان تفکر کودکان و بزرگسالان، به معضل‏های اجتماعی فراوان در جامعه نیز پرداخته شود.

نقش سرهنگ نماد انسان‏هایی است که امروزه در اطراف ما زیاد به چشم می‏خورند. کسانی که برای قضاوت در رابطه با مسائل روز از تجارب و خاطرات نخ‏نمای خود کمک می‏گیرند و به هیچ وجه نمی‏خواهند شرایط حال را بپذیرند و به خود اجازه می‏دهند که مسائل سیاسی در ایران و کشورهای همسایه را بی هیچ دانشی تحلیل کنند و درصدد ایجاد جنبش‏های مخرب برآیند. (که نمونه‏هایی از آن را می‏توانیم در آن ساختمان نیمه کاره و حضور سرهنگ در میان آن افراد ببینیم که چگونه برای سیاست خط و نشان می‏کشیدند!) ترسیم چنین پدری که فرزندی همچون مهران مدیری دارد می تواند تفاوت میان نسل‏های مختلف را به خوبی نمایان کند.

در ابتدای فیلم نمایش قسمتی خاص از فیلم "پدرخوانده" در تلویزیون خانه عبدالله زاده بسیار هوشمندانه رقم خورده است. در آن صحنه از فیلم "پدرخوانده"، Sonny پسر Godfather به خانه خواهر خود می رود و هنگامی که مشاهده می کند که او از شوهر خود کتک خورده است بسیار عصبانی می شود. در پایان فیلم نیز همین خانواده عبدالله زاده است که نگران از رفتار و کنش های لیلا (ملیکا شریفی‏نیا) عکس العمل نشان می دهد و پدر خانواده برای یافتن و تنبیه دختر خود پا به محل تفریح وی (کوه) می‏گذارد. با مقایسه این دو روایت در کنار یکدیگر محوریت دختر خانواده در هر دو داستان را در می‏یابیم که بسیار نکته بیننانه در فضای فیلم گنجانده شده است.

سفر آنتالیا که بحث آن در طول فیلم، بوسیله مهران مدیری و محمدرضا شریفی‏نیا بارها و بارها مطرح می‏گردد یکی دیگر از مشکلات اجتماعی جامعه ما را مطرح می‏کند. خانم پریسا بخت‏آور در مقام کارگردان "دایره زنگی" این معضل را به خوبی نمایش می‏دهد و دروغ سفر آنتالیا که در ادامه تبدیل به یک سفر داخلی می‏گردد را در قالب طنزی دردآور مطرح می کند. مهران مدیری و محمدرضا شریفی‏نیا در طول فیلم به گونه ای از سفر آنتالیای خود صحبت می کنند که انگار، خودشان نیز باورشان شده است که یک سفر خارج از کشور در پیش دارند و این در حالی صورت می‏گیرد که در جامعه ما نیز چنین چیزهایی رواج پیدا کرده است. "دایره زنگی" در تمامی صحنه‏های فیلم ریتم و آهنگ طنز و زمینه اجتماعی خود را حفظ می‏کند و در هیچ مقطعی تبدیل به یک نمایش کسل کننده برای تماشاگر نمی‏شود. البته نگارنده، انکار نمی‏کند که در مقاطعی از "دایره زنگی" نقصان‏هایی نیز وجود دارد اما در یک دید کلی نسبت به این فیلم می‏توان انسجام کار نویسندگی و کارگردانی را در کنار یکدیگر دریافت.

در پایان به نظر می‏رسد که خانم پریسا بخت‏آور در اولین تجربه کارگردانی سینمایی‏اش توانسته است نظر بسیاری از تماشاگران را به کار خود جلب کند و نوید فیلم‏هایی غنی‏تر را در آینده سینمای ایران دهد.

لايه‌هاي پنهان زندگي

روزنامه ی تهران امروز(قبل از اکران دایره زنگی) -  ۱ـ «دايره زنگي» فيلمنامه خوبي دارد، به‌نظر مي‌رسد بخت‌آور با تشخيص اين امتياز، در اجرا كاملا به فيلمنامه وفادار بوده.

اصغر فرهادي، نويسنده فيلمنامه، طنازانه با موضوع‌هاي تلخي برخورد كرده كه همه ما آنها را تجربه كرده‌ايم. زير لايه مفرح و شاد فيلم، می‌شود انتقادهاي اجتماعي را ديد كه اتفاقا همين انتقادها هستند كه به اين كمدي سرخوشانه بعد مي‌دهند. آنچه ديدن «دايره زنگي» را به تجربه‌اي دلنشين تبديل مي‌كند، غافلگيري پايان آن است. زماني كه بيننده مي‌فهمد درست مثل اهالي آپارتمان و بقيه (راننده، پسري كه در اتوبان با شيرين آشنا مي‌شود، محمد و…) فريب ظاهر شيرين (باران كوثري) را خورده و در بازي جذابي كه اين دختر جوان ترتيب داده، سهيم شده.

واقعيت اين است كه در پايان فيلم و زماني كه شيرين با كيفي پر از پول و طلا با خيال راحت به صندلي اتوبوس لم مي‌دهد، يك جور خوشي توام با غم سراغ آدم مي‌آيد. احساس مي‌كنيم كه شايد يك روز خودمان هم فريب چنين آدم‌هايي را خورده‌ايم.

2 - در ميان تعداد زياد بازيگران «دايره زنگي» بهاره رهنما در ميان انبوه كاراكترها توانسته سهم خود را پيدا كند و تبديل شود به شخصيتي كه همراهي مخاطب را جلب مي‌كند. اگر امين حيايي، مهران مديري و نيلوفر خوش‌خلق كمتر از انتظار هستند، بازی بهاره رهنما غافلگيرمان مي‌كند. با لحني كه پيش از اين از او نديده بوديم و تصويري دوست‌داشتني از كاراكتر عجيب و غريب شهره برايمان مي‌سازد. او هم در صحنه‌هاي كميك موفق است و هم در صحنه‌هاي جدي و بازي‌اش با ديگران و بدجنسي‌هايش دوست‌داشتني از كار درآمده است. حامد بهداد هم در چند دقيقه‌ كه مقابل دوربين است مثل هميشه انرژي و گرمايي خاص به فيلم مي‌دهد و شخصيت عبوري ساده را در ذهن بيننده حك مي‌كند.

3 - «دايره زنگي» فيلم سرگرم‌كننده‌اي است. فيلمي كه با قصه‌اي جذاب و موقعيت‌هايي تازه بيننده‌اش را درگير مي‌كند. به زندگي نزديك است و پر از جزئياتي است كه فضا، مناسبات و شخصيت‌ها را قابل باور مي‌كند. مثل ديگر تجربه‌هاي اصغر فرهادي (فيلمنامه‌نويس) اين بار هم درونيات آدم‌ها و آن روي پنهانشان كه كمتر ديده مي‌شود اهميت بيشتري دارد و نويسنده سعي كرده از اين ويژگي به درستي استفاده كند.

4 ـ «دايره زنگي» شاهكار نيست اما به‌عنوان فيلم اول يك كارگردان، تجربه قابل دفاعي است. «دايره زنگي» فيلم كاملي نيست، ضعف‌هايي دارد اما اينها بهانه خوبي براي نپذيرفتن فيلم در بخش مسابقه جشنواره بيست‌وششم نبود. جشنواره‌اي كه تعداد قابل‌توجهي از فيلم‌هاي بخش مسابقه‌اش نسبت به «دايره زنگي» فيلم‌هاي ضعيف‌تري بودند.

در نگاهي منصفانه، اين فيلم مي‌توانست در بخش مسابقه شركت كند و حتي در چند شاخه مثل فيلمنامه و بازيگري نامزد دريافت سيمرغ بلورين شود. «دايره زنگي» بهترين فيلم جشنواره امسال نبود، فكر نمي‌كنم سازندگانش هم چنين ادعايي داشتند اما بايد پذيرفت كه نسبت به تعدادي از فيلم‌هايي كه در جشنواره روي پرده رفتند، يك سروگردن بالاتر است. كاش فيلم در شرايطي يكسان با ديگر فيلم‌ها اكران مي‌شد تا امتيازها و نقاط ضعفش را مخاطبان تشخيص بدهند. فيلم اگر در شرايط درستي اكران شود و مانند زمان جشنواره به مشكل برنخورد يكي از فيلم‌هاي پرفروش سال آينده خواهد بود.

نوشته شده توسط ریحانه در دوشنبه 9 اردیبهشت1387 ساعت 18:20 موضوع | لینک ثابت